ภายใต้ความร่วมมือระหว่าง กรมป่าไม้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)
กรมป่าไม้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ. ตระหนักในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงห่วงใยและให้แนวพระราชดำริ ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้และสภาพแวดล้อมในพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า จึงได้ร่วมกันจัดทำ “โครงการฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์” ตามแนวพระราชดำริขึ้นเพื่อสนองแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2556 ด้วยการฟื้นฟูโครงสร้างป่าเดิมที่ปลูกไปแล้ว และปลูกฟื้นฟูระบบนิเวศให้มีโครงสร้างป่าที่แข็งแรง มีชนิดพันธุ์และจำนวนต้นไม้ที่สอดคล้องกับลักษณะสังคมธรรมชาติพืชดั้งเดิมของพื้นที่ รวมทั้งการเสริมสร้างและพัฒนารูปแบบ และกิจกรรมการศึกษาเรียนรู้เชิงนิเวศที่เชื่อมโยงระหว่างแหล่งศึกษาเรียนรู้ในสวนศรีนครเขื่อนขันธ์และชุมชนในเกาะกระเพาะหมูนครเขื่อนขันธ์ให้เกิดความยั่งยืนด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ การเสริมสร้างจิตสำนึก การให้ความรู้ และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ผืนป่าให้ยั่งยืนต่อไป
กรมป่าไม้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ. ตระหนักในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงห่วงใยและให้แนวพระราชดำริ ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้และสภาพแวดล้อมในพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า จึงได้ร่วมกันจัดทำ “โครงการฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์” ตามแนวพระราชดำริขึ้นเพื่อสนองแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2556 ด้วยการฟื้นฟูโครงสร้างป่าเดิมที่ปลูกไปแล้ว และปลูกฟื้นฟูระบบนิเวศให้มีโครงสร้างป่าที่แข็งแรง มีชนิดพันธุ์และจำนวนต้นไม้ที่สอดคล้องกับลักษณะสังคมธรรมชาติพืชดั้งเดิมของพื้นที่ รวมทั้งการเสริมสร้างและพัฒนารูปแบบ และกิจกรรมการศึกษาเรียนรู้เชิงนิเวศที่เชื่อมโยงระหว่างแหล่งศึกษาเรียนรู้ในสวนศรีนครเขื่อนขันธ์และชุมชนในเกาะกระเพาะหมูนครเขื่อนขันธ์ให้เกิดความยั่งยืนด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ การเสริมสร้างจิตสำนึก การให้ความรู้ และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ผืนป่าให้ยั่งยืนต่อไป
วัตถุประสงค์
- เพื่อถวายการฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศและแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์แด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
- เพื่อฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ตามแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
เป้าหมาย
- ปลูกฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ตามแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จำนวน 40 ไร่
- ปรับปรุงเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ และนิทรรศการกลางแจ้งในแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศ ปรับปรุงป้ายความรู้ ปรับปรุงสะพาน จุดบริการห้องเรียนธรรมชาติ และปรับปรุงภูมิทัศน์ในสวนสาธารณะสวนศรีนครเขื่อนขันธ์
- เสริมสร้างและพัฒนารูปแบบ กิจกรรม และการจัดการ การเรียนรู้เชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ให้เชื่อมโยงกับการเรียนรู้วิถีวัฒนธรรมชุมชนนครเขื่อนขันธ์ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
- จัดทำแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน (Master Plan)
พื้นที่ดำเนินการ
- สวนสาธารณะและสวนพฤกษชาติ “ศรีนครเขื่อนขันธ์” ตำบลบางกะเจ้า อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
แนวทางการดำเนินงาน
- ศึกษา รูปแบบ วิธีการปลูก การฟื้นฟู ดำเนินการปลูกป่า การฟื้นฟู และบำรุงรักษาป่าเชิงนิเวศ ตลอดจนการเจริญเติบโตของต้นไม้และการฟื้นคืนระบบนิเวศ และการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์
- ปรับปรุงเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ นิทรรศการกลางแจ้ง และการพัฒนาบุคลากร
- ประสานงานคณะกรรมการบริหารจัดการศูนย์จัดการพื้นที่สีเขียวเชิงนิเวศ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- ติดตามการมีส่วนร่วมของชุมชน การเสริมสร้างการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนนครเขื่อนขันธ์
- ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน (Master Plan)
ระยะเวลา
ระยะเวลา 8 ปี ตั้งแต่เดือนกันยายน 2556 – เดือนสิงหาคม 2563
การฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศ 40 ไร่
- การฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศในพื้นที่ 40 ไร่ ครอบคลุมตั้งแต่การลอกร่องและกำจัดวัชพืช และปลูกฟื้นฟูและบำรุงรักษาแปลงปลูกป่าสาธิต 3 แปลง คือ ป่าดิบลุ่มต่ำ ป่าบึงชุ่มน้ำ และป่าชายเลน โดยเลือกชนิดพันธุ์ไม้ดั้งเดิมที่เหมาะสมกับพื้นที่ ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ป่าฟื้นฟูนี้เห็นได้จากพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ที่พบนับร้อยชนิด ซึ่งแสดงว่าที่นี่เป็นถิ่นที่อยู่อาศัย (Habitat) ที่เหมาะสม เป็นทั้งแหล่งอาหาร (Feeding Ground) แหล่งทำรังวางไข่ (Spawning Ground) และแหล่งหลบภัยของสัตว์นานาชนิด ที่นี่จึงเปรียบเสมือนการจำลองระบบนิเวศที่สามารถพบได้ในคุ้งบางกะเจ้า
เส้นทางศึกษาธรรมชาติ
- เส้นทางศึกษาธรรมชาติในโครงการประกอบด้วยจุดสื่อความหมายธรรมชาติธรรมชาติซึ่งจะนำเสนอเรื่องราวอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว่างการสร้างสรรค์ของธรรมชาติ (Nature Design) กับความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ ผ่านเทคนิคการนำเสนอในแบบของการตีความธรรมชาติ ด้วยรูปแบบ และเรื่องราวที่น่าสนใจ ชวนติดตาม เพื่อให้ผู้อ่านได้เรียนรู้และเกิดความรู้สึกซาบซึ้งกับธรรมชาติ
เส้นทางสำหรับจักรยาน (เส้นทางป่าสามยุค) มีระยะทางรวม 2.2 กม. จุดสื่อความหมายธรรมชาติที่น่าสนใจ ได้แก่
- ดงจาก: ส่วนหนึ่งในระบบนิเวศน้ำกร่อย ซึ่งเกิดขึ้นบริเวณรอยต่อระหว่างแม่น้ำกับทะเลที่ได้รับอิทธิพลจากน้ำขึ้น-น้ำลง
- วิถีชีวิตริมบึง: บึงน้ำกร่อยที่มีน้ำท่วมขังตลอดเวลา พืชบกและพืชน้ำจึงต้องปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม และยังเป็นบ้านและแหล่งอาศัยหากินของสัตว์นานาชนิด
- นก สุดยอดพนักงานบำรุงป่า - สวนศรีนครเขื่อนขันธ์มีนกเกือบ 100 ชนิด คิดเป็น 1 ใน 10 ของนกที่พบในเมืองไทย
- ลำพู บ้านหิ่งห้อย - หิ่งห้อยชอบเกาะต้นลำพู เพราะลักษณะเรือนยอดที่สูงโปร่งของต้นลำพู ทำให้แสงไฟของหิ่งห้อยเพศผู้มองเห็นได้ไกล ดึงดูดตัวเมียเข้ามาผสมพันธุ์
- ป่าบึงชุ่มน้ำ – ซึ่งเกิดจากพื้นที่ลุ่มน้ำขังในฤดูฝน พันธุ์ไม้เด่น ได้แก่ ลำดวน หว้า กันเกรา แคน้ำ ชำมะเลียง ไข่เน่า เป็นต้น??
- ป่าชายเลนน้ำกร่อย– บริเวณปากแม่น้ำที่มีน้ำขึ้นลง ต้นไม้หลักที่พบมาก คือ ลำพู จาก ปรงทะเล และหวายลิง
- ป่าดิบลุ่มต่ำ –ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ต่าง ๆ เช่น ตะเคียนทอง ยางนา พะยอม ลำดวน มะเกลือ หว้า กันเกรา มะม่วง แคนา จันทน์หอม จำปา มะพลับ อบเชย มะกล่ำต้น และเลือดควาย
เส้นทางสำหรับผู้ใช้รถเข็นและผู้สูงอายุ (เส้นทางธรรมชาติทรงคุณค่าสวนศรีนครเขื่อนขันธ์) มีระยะทางรวม 500 ม. จุดสื่อความหมายธรรมชาติที่น่าสนใจ ได้แก่
- นนทรี: สมุนไพรดอกเหลือง - เติบโตได้ในป่าชายเลนน้ำกร่อยที่น้ำท่วม
- เต่าร้าง: ทลายสุดท้ายสิ้นชีวิต - เป็นปาล์มอายุสั้นเมื่อออกผลจนมาถึงโคนต้นก็จะตาย
- ไทรย้อยใบทู่: สุดยอดรากค้ำยัน - พบได้ทั่วไปตามริมน้ำและคลองน้ำกร่อย?
- บึงน้ำ: ผิวน้ำนิ่งสงบ ใต้ท้องน้ำคึกคัก - บึงน้ำนี้มีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กจิ๋วที่เรียกว่า “แพลงก์ตอนพืช” อาศัยอยู่กว่า 10 ชนิด
- ดงปลาสวย - บึงน้ำนี้เป็นที่อาศัยของปลาสวยงามหลากหลายพันธุ์ เช่น รูปร่างคล้ายลูกศร ริบบิ้น กระสวย มนกลม แบนข้าง หรือจันทร์เสี้ยว?
- เพื่อถวายการฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศและแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์แด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
- เพื่อฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ตามแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
เป้าหมาย
- ปลูกฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ตามแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จำนวน 40 ไร่
- ปรับปรุงเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ และนิทรรศการกลางแจ้งในแหล่งเรียนรู้เชิงนิเวศ ปรับปรุงป้ายความรู้ ปรับปรุงสะพาน จุดบริการห้องเรียนธรรมชาติ และปรับปรุงภูมิทัศน์ในสวนสาธารณะสวนศรีนครเขื่อนขันธ์
- เสริมสร้างและพัฒนารูปแบบ กิจกรรม และการจัดการ การเรียนรู้เชิงนิเวศสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ให้เชื่อมโยงกับการเรียนรู้วิถีวัฒนธรรมชุมชนนครเขื่อนขันธ์ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
- จัดทำแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน (Master Plan)
พื้นที่ดำเนินการ
- สวนสาธารณะและสวนพฤกษชาติ “ศรีนครเขื่อนขันธ์” ตำบลบางกะเจ้า อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
แนวทางการดำเนินงาน
- ศึกษา รูปแบบ วิธีการปลูก การฟื้นฟู ดำเนินการปลูกป่า การฟื้นฟู และบำรุงรักษาป่าเชิงนิเวศ ตลอดจนการเจริญเติบโตของต้นไม้และการฟื้นคืนระบบนิเวศ และการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์
- ปรับปรุงเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ นิทรรศการกลางแจ้ง และการพัฒนาบุคลากร
- ประสานงานคณะกรรมการบริหารจัดการศูนย์จัดการพื้นที่สีเขียวเชิงนิเวศ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- ติดตามการมีส่วนร่วมของชุมชน การเสริมสร้างการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนนครเขื่อนขันธ์
- ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน (Master Plan)
ระยะเวลา
ระยะเวลา 8 ปี ตั้งแต่เดือนกันยายน 2556 – เดือนสิงหาคม 2563
การฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศ 40 ไร่
- การฟื้นฟูป่าเชิงนิเวศในพื้นที่ 40 ไร่ ครอบคลุมตั้งแต่การลอกร่องและกำจัดวัชพืช และปลูกฟื้นฟูและบำรุงรักษาแปลงปลูกป่าสาธิต 3 แปลง คือ ป่าดิบลุ่มต่ำ ป่าบึงชุ่มน้ำ และป่าชายเลน โดยเลือกชนิดพันธุ์ไม้ดั้งเดิมที่เหมาะสมกับพื้นที่ ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ป่าฟื้นฟูนี้เห็นได้จากพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ที่พบนับร้อยชนิด ซึ่งแสดงว่าที่นี่เป็นถิ่นที่อยู่อาศัย (Habitat) ที่เหมาะสม เป็นทั้งแหล่งอาหาร (Feeding Ground) แหล่งทำรังวางไข่ (Spawning Ground) และแหล่งหลบภัยของสัตว์นานาชนิด ที่นี่จึงเปรียบเสมือนการจำลองระบบนิเวศที่สามารถพบได้ในคุ้งบางกะเจ้า
เส้นทางศึกษาธรรมชาติ
- เส้นทางศึกษาธรรมชาติในโครงการประกอบด้วยจุดสื่อความหมายธรรมชาติธรรมชาติซึ่งจะนำเสนอเรื่องราวอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว่างการสร้างสรรค์ของธรรมชาติ (Nature Design) กับความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ ผ่านเทคนิคการนำเสนอในแบบของการตีความธรรมชาติ ด้วยรูปแบบ และเรื่องราวที่น่าสนใจ ชวนติดตาม เพื่อให้ผู้อ่านได้เรียนรู้และเกิดความรู้สึกซาบซึ้งกับธรรมชาติ
เส้นทางสำหรับจักรยาน (เส้นทางป่าสามยุค) มีระยะทางรวม 2.2 กม. จุดสื่อความหมายธรรมชาติที่น่าสนใจ ได้แก่
- ดงจาก: ส่วนหนึ่งในระบบนิเวศน้ำกร่อย ซึ่งเกิดขึ้นบริเวณรอยต่อระหว่างแม่น้ำกับทะเลที่ได้รับอิทธิพลจากน้ำขึ้น-น้ำลง
- วิถีชีวิตริมบึง: บึงน้ำกร่อยที่มีน้ำท่วมขังตลอดเวลา พืชบกและพืชน้ำจึงต้องปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม และยังเป็นบ้านและแหล่งอาศัยหากินของสัตว์นานาชนิด
- นก สุดยอดพนักงานบำรุงป่า - สวนศรีนครเขื่อนขันธ์มีนกเกือบ 100 ชนิด คิดเป็น 1 ใน 10 ของนกที่พบในเมืองไทย
- ลำพู บ้านหิ่งห้อย - หิ่งห้อยชอบเกาะต้นลำพู เพราะลักษณะเรือนยอดที่สูงโปร่งของต้นลำพู ทำให้แสงไฟของหิ่งห้อยเพศผู้มองเห็นได้ไกล ดึงดูดตัวเมียเข้ามาผสมพันธุ์
- ป่าบึงชุ่มน้ำ – ซึ่งเกิดจากพื้นที่ลุ่มน้ำขังในฤดูฝน พันธุ์ไม้เด่น ได้แก่ ลำดวน หว้า กันเกรา แคน้ำ ชำมะเลียง ไข่เน่า เป็นต้น??
- ป่าชายเลนน้ำกร่อย– บริเวณปากแม่น้ำที่มีน้ำขึ้นลง ต้นไม้หลักที่พบมาก คือ ลำพู จาก ปรงทะเล และหวายลิง
- ป่าดิบลุ่มต่ำ –ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ต่าง ๆ เช่น ตะเคียนทอง ยางนา พะยอม ลำดวน มะเกลือ หว้า กันเกรา มะม่วง แคนา จันทน์หอม จำปา มะพลับ อบเชย มะกล่ำต้น และเลือดควาย
เส้นทางสำหรับผู้ใช้รถเข็นและผู้สูงอายุ (เส้นทางธรรมชาติทรงคุณค่าสวนศรีนครเขื่อนขันธ์) มีระยะทางรวม 500 ม. จุดสื่อความหมายธรรมชาติที่น่าสนใจ ได้แก่
- นนทรี: สมุนไพรดอกเหลือง - เติบโตได้ในป่าชายเลนน้ำกร่อยที่น้ำท่วม
- เต่าร้าง: ทลายสุดท้ายสิ้นชีวิต - เป็นปาล์มอายุสั้นเมื่อออกผลจนมาถึงโคนต้นก็จะตาย
- ไทรย้อยใบทู่: สุดยอดรากค้ำยัน - พบได้ทั่วไปตามริมน้ำและคลองน้ำกร่อย?
- บึงน้ำ: ผิวน้ำนิ่งสงบ ใต้ท้องน้ำคึกคัก - บึงน้ำนี้มีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กจิ๋วที่เรียกว่า “แพลงก์ตอนพืช” อาศัยอยู่กว่า 10 ชนิด
- ดงปลาสวย - บึงน้ำนี้เป็นที่อาศัยของปลาสวยงามหลากหลายพันธุ์ เช่น รูปร่างคล้ายลูกศร ริบบิ้น กระสวย มนกลม แบนข้าง หรือจันทร์เสี้ยว?
บรรยายภาพ
- หลักการดำเนินงานโครงการฯ ตามแนวพระราชดำริฯ
- หลักการดำเนินงานโครงการฯ ตามแนวพระราชดำริฯ
กลุ่ม KTIS ส่งเสริมเยาวชนไทยเป็นนักคิด นักประดิษฐ์ นักสร้างสรรค์ ผ่านการแข่งขันหุ่นยนต์และกีฬาอีสปอร์ตระดับอาเซียน ชิงถ้วยพระราชทานฯ ครั้งที่ 4
เอ็ม บี เค เซ็นเตอร์ ชวนเชียร์เยาวชนไทยชิงแชมป์ MBK COVER DANCE 2026 ระเบิดความมัน 26 กรกฏาคมนี้ ชิงถ้วยพระราชทานและทุนการศึกษากว่า 150,000 บาท
ร่วมลุ้นศึก B.Grimm Gamesmith Thailand Crossword Championship 2026 ชิงถ้วยพระราชทานฯ
เวทีแห่งความฝันของสายแดนซ์! MBK COVER DANCE 2026 ปักหมุดรอบชิงฯ 26 กรกฎาคมนี้ พร้อมระเบิดความมัน ชิงถ้วยพระราชทานและทุนการศึกษากว่า 150,000 บาท
โออาร์ ร่วมกับ มูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ ฯ จัดกิจกรรม "โออาร์เติมโอกาสสืบสานวัฒนธรรมไทย" มุ่งปลูกฝังเยาวชนร่วมสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมของชาติอย่างยั่งยืน
ระเบิดศึกนักบิดอาชีวะ ! YAMAHA Moto Challenge Season 11 สนามแรกสุดเดือด ดอนบอสโกสุราษฎร์ คว้าชัยเปิดฤดูกาล หลังดราม่าตัดสินโค้งสุดท้าย
ว.เทคโนโลยีพระมหาไถ่หนองคายฯ ร่วมสร้างอาชีพคนพิการ ผ่าน 7 หลักสูตรนวัตกรรมตอบโจทย์ธุรกิจยุคใหม่
ยามาฮ่าระเบิดศึก 2 ล้อสายอาชีวศึกษา เปิดฤดูกาล YAMAHA MOTO CHALLENGE 2026 Season 11
เอ็ม บี เค เซ็นเตอร์ ชวนชมชวนเชียร์การแข่งขันเต้นโคฟเวอร์ยิ่งใหญ่แห่งปี MBK COVER DANCE 2026 ชิงถ้วยพระราชทานฯ ระเบิดความมันส์รอบแรก 20-21 มิถุนายนนี้