เมื่อมหาวิทยาลัยยุคใหม่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงผลิตบัณฑิตหรือสร้างองค์ความรู้ในห้องปฏิบัติการอีกต่อไป หากแต่กำลังก้าวสู่บทบาท "ผู้สร้างมูลค่าในระบบเศรษฐกิจจริง" กลไกที่ทำให้การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม คือ University Holding Company (UHC) หรือนิติบุคคลเพื่อร่วมลงทุนของมหาวิทยาลัย ซึ่งได้รับการผลักดันเชิงนโยบายอย่างต่อเนื่องจาก สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.)
ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการ สอวช. กล่าวว่า UHC เป็นกลไกเชื่อมโยงผลงานวิจัยและนวัตกรรมของมหาวิทยาลัยเข้าสู่ภาคธุรกิจ โดยมหาวิทยาลัยสามารถจัดตั้งบริษัทในลักษณะ Holding Company เพื่อร่วมลงทุนในบริษัท Startup หรือ Spin-off ที่เกิดจากผลงานวิจัยได้อย่างคล่องตัวมากขึ้น ลดข้อจำกัดของระบบราชการ และเพิ่มความยืดหยุ่นด้านการลงทุน การมี UHC ทำให้งานวิจัยไม่หยุดอยู่ที่การตีพิมพ์หรือการจดสิทธิบัตร แต่สามารถต่อยอดสู่การผลิต การตลาด และการสร้างรายได้จริง กลไกนี้เปิดโอกาสให้อาจารย์ นักวิจัย และนักศึกษา ก้าวสู่การเป็นผู้ประกอบการนวัตกรรม ขณะเดียวกันยังสร้างวัฒนธรรมใหม่ในมหาวิทยาลัยที่ให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดเทคโนโลยีเชิงรุกและการบริหารทรัพย์สินทางปัญญาอย่างมืออาชีพ
ส่วนในมุมของภาคเอกชน ดร.สุรชัย ระบุว่า UHC ช่วยให้บริษัทและนักลงทุนเข้าถึงองค์ความรู้และเทคโนโลยีใหม่จากมหาวิทยาลัยได้โดยตรง ลดความเสี่ยงของการลงทุนในเทคโนโลยีระยะเริ่มต้น เพราะมีมหาวิทยาลัยร่วมเป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ ขณะที่ในระดับประเทศ กลไกนี้ช่วยเร่งการเกิดธุรกิจนวัตกรรม เพิ่มงานคุณภาพสูง และขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานความรู้ซึ่งมีศักยภาพสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจระดับสูงในระยะยาว
"บทบาทของ สอวช. ในการผลักดัน UHC ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการสนับสนุนเชิงแนวคิด แต่ครอบคลุมถึงการออกแบบนโยบายและแนวทางปฏิบัติให้มหาวิทยาลัยใช้เป็นกรอบจัดตั้งและดำเนินงาน การผลักดันการปรับปรุงระเบียบที่เกี่ยวข้องเพื่อปลดล็อกข้อจำกัดด้านการร่วมลงทุน ตลอดจนการจัดกิจกรรม UHC Learn & Share และการสร้างเครือข่าย UHC Network เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์และพัฒนามาตรฐานการดำเนินงานร่วมกัน" ผู้อำนวยการ สอวช. กล่าว
ดร.สุรชัย กล่าวเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันมีการจัดตั้ง UHC แล้ว 12 แห่งทั่วประเทศ มีทุนจดทะเบียนรวมกว่า 500 ล้านบาท ครอบคลุมมหาวิทยาลัยทุกภูมิภาค และได้ร่วมลงทุนในบริษัทนวัตกรรมกว่า 110 บริษัท ส่วนใหญ่ดำเนินธุรกิจในสาขาที่สอดคล้องกับอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศ เช่น ดิจิทัล เฮลท์เทค เกษตรอัจฉริยะ และพลังงานสะอาด ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า UHC ไม่ใช่เพียงแนวคิดเชิงนโยบาย แต่เป็นกลไกที่กำลังทำงานจริงในระบบเศรษฐกิจไทย
ผู้อำนวยการ สอวช. กล่าวถึงทิศทางการดำเนินการต่อไปว่า สอวช. วางแนวทางพัฒนา UHC ใน 3 มิติหลัก ได้แก่ การเสริมขีดความสามารถของบุคลากรและทีมบริหาร UHC ผ่านการอบรมเชิงลึกด้านการลงทุน การประเมินมูลค่าเทคโนโลยี และการบริหารความเสี่ยง พร้อมสนับสนุนการดึงผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพเข้ามาร่วมบริหารในช่วงเริ่มต้น การยกระดับผลงานวิจัยให้พร้อมต่อการลงทุนผ่านกลไก Matching Fund และการตั้งโจทย์ร่วมกับภาคอุตสาหกรรม และการสร้างความร่วมมือเชิงระบบระหว่างมหาวิทยาลัยกับเอกชน ผ่านโมเดล Corporate-Startup และ Reverse Pitching เพื่อให้บริษัทขนาดใหญ่ร่วมกำหนดโจทย์เทคโนโลยีและจับคู่ทำงานกับทีมวิจัยหรือสตาร์ทอัพจากมหาวิทยาลัย
ในระดับสถาบันอุดมศึกษา กลไกนี้ได้รับการตอบรับอย่างจริงจัง ตัวแทนจาก สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ระบุว่า UHC เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยปลดล็อกข้อจำกัดของระบบราชการ ทำให้นักวิจัยและนักศึกษาที่มีศักยภาพสามารถจัดตั้งบริษัทและนำเทคโนโลยีไปใช้จริงในภาคอุตสาหกรรมได้คล่องตัวขึ้น แม้จะมีความท้าทายด้านความเข้าใจขององค์กร การหาบุคลากรที่มีความรู้ทั้งเชิงวิชาการและธุรกิจ และการปรับวัฒนธรรมองค์กร แต่การสนับสนุนจาก สอวช. ทั้งด้านนโยบาย ระเบียบ และเครือข่ายความร่วมมือ ช่วยให้มหาวิทยาลัยมีต้นแบบและแนวทางดำเนินการที่ชัดเจน
"ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเริ่มปรากฏเป็นรูปธรรม อาทิ บริษัท Spin-off ด้านวัสดุขั้นสูงกราฟีนที่สามารถออกแบบและผลิตในประเทศ ลดต้นทุนการนำเข้า และต่อยอดสู่การใช้งานในภาคอุตสาหกรรม รวมถึงบริษัทด้านการศึกษา STEM ที่พัฒนาชุดคิทการเรียนรู้ด้านอวกาศและวิศวกรรม เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้นักเรียนรุ่นใหม่เข้าสู่สายอาชีพเทคโนโลยีขั้นสูง" ดร.สุรชัยกล่าว และย้ำว่า UHC ไม่ใช่เพียงเครื่องมือทางธุรกิจ แต่เป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการยกระดับบทบาทมหาวิทยาลัย จากผู้ผลิตองค์ความรู้สู่ผู้สร้างมูลค่าในระบบเศรษฐกิจจริง พร้อมทั้งสร้าง Mindset ผู้ประกอบการนวัตกรรมให้กับคนรุ่นใหม่
น้ำท่วมคือวิกฤต! สภานโยบายมอบ อว. เร่งนำงานวิจัยสู้ภัยพิบัติ-เยียวยาประชาชน
กระทรวง อว. โดย สอวช. จัดการประชุมสัมมนาในหัวข้อ "IDE Forward : From Insights to Better Policy Shifts จากข้อมูลเชิงลึกสู่ก้าวใหม่ของนโยบาย IDE" เพื่อเผยแพร่ผล IDE Monitoring
กระทรวง อว. โดย สอวช. ชู ใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม พลิกโฉมเศรษฐกิจไทย เร่งพัฒนาคนและเทคโนโลยี ปรับตัวรับกติกาโลก สู่เศรษฐกิจฐานความรู้อย่างยั่งยืน
กระทรวง อว. โดย สอวช. ร่วมเวที Earth Jump 2025 ถกประเด็นเทคโนโลยีด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แนะเอกชนจับมือ SME ขอทุนสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยี สร้างความยั่งยืนให้กับประเทศ
สกพอ. จับมือ สอวช. พัฒนาระบบนิเวศการลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมายพิเศษ ปักหมุดพัฒนากำลังคนรองรับอุตสาหกรรมเป้าหมายพิเศษ สู่พื้นที่อีอีซี
กระทรวง อว. โดย สอวช. เผยทิศทางมหาวิทยาลัยในอนาคต ต้องพร้อมปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงของโลก
ครบ 6 ปี สอวช. "ดร.สุรชัย" เดินหน้าวางยุทธศาสตร์ "อววน." ปี 68-71 เลือกทำเรื่องใหญ่ ใช้เครื่องมือ Foresight นำประเทศสู่อนาค
สอวช. เดินหน้านโยบาย"ชีววิทยาสังเคราะห์" ดันเศรษฐกิจฐานชีวภาพของไทยเชื่อม Deep Tech - ตั้งเป้าสร้างนวัตกรรมมูลค่าสูง