อนามัยโพล เผย ร้อยละ 70 พบปัญหากลิ่นเหม็นในส้วมสาธารณะ ชี้ส้วมตลาดสด-ส้วมริมทางต้องเร่งปรับปรุง พร้อมเดินหน้ายกระดับส้วมสาธารณะตามมาตรฐาน HAS
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เผยผลสำรวจอนามัยโพล เรื่อง "การใช้บริการส้วมสาธารณะและการจัดการสิ่งปฏิกูลในครัวเรือน" พบมีผู้ประสบปัญหากลิ่นเหม็นและการระบายอากาศไม่ดีในส้วมสาธารณะ ร้อยละ 69.92 ขณะที่เห็นว่าส้วมในตลาดสดควรได้รับการปรับปรุงมากที่สุด ร้อยละ 43.33 รองลงมาคือส้วมริมทางสาธารณะและส้วมในแหล่งท่องเที่ยว สะท้อนความจำเป็นในการยกระดับส้วมสาธารณะให้ได้มาตรฐาน HAS และกำกับการจัดการสิ่งปฏิกูลให้ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล เพื่อส่งเสริมสุขอนามัยและความปลอดภัยของประชาชน เนื่องในวันส้วมโลก 19 พฤศจิกายน
นายแพทย์ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า กรมอนามัยได้สำรวจอนามัยโพล เรื่อง"การใช้บริการส้วมสาธารณะและการจัดการสิ่งปฏิกูลในครัวเรือน" ระหว่างวันที่ 1 - 31 ตุลาคม 2569 พบว่า สถานที่ที่มีผู้ใช้บริการส้วมสาธารณะบ่อยที่สุด ได้แก่ สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง ร้อยละ 61.16 ห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้า ร้อยละ 44.88 และสถานที่ทำงาน ร้อยละ 31.09 ขณะที่สถานที่ที่เห็นว่าควรได้รับการปรับปรุงมากที่สุด ได้แก่ ตลาดสด ร้อยละ 43.33 ส้วมริมทางสาธารณะ ร้อยละ 29.30 และแหล่งท่องเที่ยว ร้อยละ 24.57 โดยปัญหาที่พบมากที่สุดคือ กลิ่นเหม็นหรือการระบายอากาศไม่ดี ร้อยละ 69.92 รองลงมาคือ ส้วมไม่สะอาด ร้อยละ 54.03 และไม่มีน้ำชำระล้างที่สะอาด ร้อยละ 25.35 สำหรับด้านความปลอดภัย มองว่าส้วมสาธารณะ "มีความปลอดภัยแต่ยังมีข้อกังวล" ร้อยละ 64.50 โดยเฉพาะพื้นลื่นหรือน้ำขัง กลอนประตูไม่แน่นหนา และแสงสว่างไม่เพียงพอ ขณะที่บางส่วนเห็นว่าส้วมสาธารณะ "ไม่ปลอดภัย" ร้อยละ 18.91 โดยกังวลเรื่องส้วมเปลี่ยว ไม่มีเจ้าหน้าที่ดูแลมากที่สุด ทั้งนี้ ในส่วนของพฤติกรรมการใช้ส้วม พบว่า ส่วนใหญ่ล้างมือทุกครั้งหลังใช้ส้วม ร้อยละ 81.32 กดชักโครกทุกครั้ง ร้อยละ 78.76 และเช็ดที่รองนั่งก่อนใช้โถส้วม ร้อยละ 55.97
"สำหรับการจัดการสิ่งปฏิกูลในครัวเรือน ผู้ตอบระบุว่ามีการสูบสิ่งปฏิกูลในบ้านเรือนปีละ 1 ครั้งขึ้นไป ร้อยละ 23.26 รองลงมาคือ ไม่แน่ใจเกี่ยวกับความถี่ในการสูบ ร้อยละ 18.91 และสูบทุก 2 - 3 ปี ร้อยละ 13.88 ขณะที่ ส่วนใหญ่เชื่อว่าสิ่งปฏิกูลที่สูบจากบ้านเรือนถูกนำไปกำจัดที่บ่อบำบัด ร้อยละ 62.17 แต่ยังมีผู้ที่ไม่ทราบว่าสิ่งปฏิกูลถูกนำไปจัดการอย่างไร ร้อยละ 28.53 นอกจากนี้ ยังมีผู้ตอบว่าถูกนำไปทิ้งในแหล่งน้ำ คูคลอง หรือพื้นที่รกร้าง ร้อยละ 4.73 และนำไปใช้เป็นปุ๋ยในสวน ไร่ นาโดยตรง ร้อยละ 4.57 เมื่อถามถึงผลกระทบจากการทิ้งสิ่งปฏิกูลโดยไม่ผ่านการบำบัด ส่วนใหญ่เห็นว่าอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ร้อยละ 76.67 รองลงมาคือ เกิดปัญหาน้ำเสีย ร้อยละ 37.21 และกลิ่นเหม็นในชุมชน ร้อยละ 35.97 สะท้อนถึงความสำคัญของการจัดการสิ่งปฏิกูลอย่างถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม" อธิบดีกรมอนามัย กล่าว
นายแพทย์นเรศฤทธิ์ ขัดธะสีมา รองอธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า กรมอนามัยจะนำผลสำรวจไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนยกระดับคุณภาพส้วมให้ได้ตามมาตรฐานส้วมสาธารณะ (HAS) โดยเฉพาะส้วมในตลาดสด ส้วมริมทางสาธารณะ และส้วมในแหล่งท่องเที่ยว พร้อมทั้งเร่งแก้ไขปัญหาที่ประชาชนพบจากการใช้บริการ ทั้งด้านกลิ่นเหม็น ความสะอาด น้ำชำระล้าง และความปลอดภัย ตลอดจนส่งเสริมให้สถานประกอบการทุกแห่งพัฒนาส้วมให้ได้มาตรฐาน เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ประชาชนในการใช้บริการ นอกจากนี้ กรมอนามัยจะสนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการกำกับติดตามการจัดการสิ่งปฏิกูลอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การสูบเก็บ ขนส่ง จนถึงการบำบัดหรือกำจัดอย่างถูกต้องตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับการส่งเสริมความรู้และสร้างความตระหนักให้ประชาชนเกี่ยวกับการใช้ส้วมอย่างถูกสุขอนามัย การล้างมืออย่างถูกวิธี และการจัดการสิ่งปฏิกูลอย่างปลอดภัย เพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้อโรค ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสร้างสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืน