กทม. เดินหน้าช่วยเหลือดูแลคนไร้บ้าน พร้อมเปิดบ้านอิ่มใจ ฝึกอาชีพ และส่งต่อบำบัดรักษาครบวงจร
นางสาวดุษฎี สรวงขันธ์ รองผู้อำนวยการสำนักพัฒนาสังคม รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักพัฒนาสังคม (สพส.) กทม. กล่าวถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านสร้างความเดือดร้อนและส่งกระทบต่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนที่พักอาศัยโดยรอบว่า สพส. ได้บูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดูแลคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะของ กทม. อย่างต่อเนื่อง ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ได้แก่ สำนักเทศกิจ สำนักงานเขต กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กรมสุขภาพจิต กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ สถานีตำรวจนครบาล สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย มูลนิธิกระจกเงา และมูลนิธิอิสรชน เป็นต้น
ขณะเดียวกัน สพส. ได้ประชาสัมพันธ์และกำชับคนไร้บ้านที่พักอาศัยภายในบ้านอิ่มใจให้ตระหนักถึงการอยู่ร่วมกับชุมชน และไม่กระทำการใด ๆ ที่ก่อให้เกิดความเดือดร้อน หรือกระทบต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนโดยรอบ พร้อมทั้งได้เพิ่มความถี่ในการประชาสัมพันธ์และกำชับผู้พักอาศัยอย่างต่อเนื่อง โดยเน้นย้ำเรื่องการรักษาความสงบเรียบร้อย การเคารพสิทธิของผู้อื่น และการไม่สร้างความเดือดร้อนแก่ชุมชน รวมถึงประสานสำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย จัดเจ้าหน้าที่เทศกิจตรวจตรา เฝ้าระวัง และดูแลความเรียบร้อยบริเวณพื้นที่โดยรอบบ้านอิ่มใจและจุดเสี่ยงอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง สำหรับกรณีพบคนไร้บ้านใช้ความรุนแรงและใช้สารเสพติด กรณีเกิดเหตุภายในบ้านอิ่มใจ เจ้าหน้าที่บ้านอิ่มใจดำเนินการสอดส่องดูแล ตักเตือน และควบคุมสถานการณ์เบื้องต้น หากพบพฤติกรรมที่เข้าข่ายการกระทำผิด หรือมีความเสี่ยงต่อความปลอดภัยจะประสานเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่เข้าดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ ส่วนกรณีเกิดเหตุนอกบริเวณบ้านอิ่มใจ ขอให้ผู้พบเห็น หรือผู้ได้รับผลกระทบแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจสถานีตำรวจนครบาลในพื้นที่ เพื่อเข้าระงับเหตุและดำเนินการตามกฎหมาย
นอกจากนี้ สพส. มีแนวทางขยายพื้นที่บริการครอบคลุมจุดพักกาย / Drop-in ครบทั้ง 6 กลุ่มเขต เพื่อให้สามารถให้บริการครอบคลุมพื้นที่ของกรุงเทพฯ มีการลงพื้นที่เชิงรุกให้ข้อมูลแนะนำสิทธิสวัสดิการให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสร้างแรงจูงใจ เชิญชวนเข้าจุดพักกาย / Drop-in แทนการนอนในพื้นที่สาธารณะ ขยายบริการส่งเสริมสิทธิการรักษาพยาบาลอย่างทั่วถึง และกำหนดระยะเวลาเข้าพักในบ้านอิ่มใจ ควบคู่กับการประเมินรายบุคคล และส่งต่อเข้าสู่ศูนย์คุ้มครองหรือสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง หรือสถานสงเคราะห์ตามกฎหมายเฉพาะ เช่น กรณีผู้สูงอายุ จิตเวช คนพิการ เป็นต้น เพื่อให้บ้านอิ่มใจสามารถรับคนไร้บ้านรายใหม่ได้ สำหรับมาตรการคัดกรองและจำแนกผู้พักอาศัย แรกรับ ประเมินสภาพร่างกาย และสุขภาพจิต พร้อมติดตามสิทธิสวัสดิการ โดยจำแนกกลุ่มเป้าหมายเป็น 3 กลุ่ม เพื่อแยกการดูแลส่งเสริมศักยภาพ ได้แก่
(1) กลุ่มพร้อมทำงาน เป็นกลุ่มที่มีร่างกายแข็งแรง ไม่มีอาการทางจิตเวช ส่งต่อเข้าสู่ระบบจ้างงาน (2) กลุ่มที่ยังสามารถทำงานได้แต่ขาดศักยภาพ ต้องปรับพฤติกรรมและวินัยการอยู่ร่วมในสังคม แนะนำฝึกอาชีพเพิ่มเติม และ (3) กลุ่มเปราะบาง ประกอบด้วย ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ป่วยกาย จิตเวช ผู้ป่วย จะส่งเข้าสู่กระบวนการบำบัดฟื้นฟู ซึ่งจะประชุมทีมสหวิชาชีพ เพื่อการช่วยเหลือเฉพาะราย เช่น การติดตามญาติ การส่งกลับภูมิลำเนา และการส่งต่อตามกฎหมายเฉพาะ รวมถึงปรับพฤติกรรมการทำงานเพื่อสังคมในบ้านอิ่มใจ เป็นต้น และจัดสรรพื้นที่พักอาศัยที่มีความปลอดภัยและเอื้อต่อการใช้ชีวิต สำหรับการดูแลและส่งต่อผู้ป่วย บ้านอิ่มใจจัดให้มีการดูแลด้านการพยาบาล โดยมีเจ้าหน้าที่พยาบาลประจำ มีการประสานศูนย์บริการสาธารณสุขในพื้นที่เข้าตรวจคัดกรองโรคติดต่อ (เช่น วัณโรค โรคผิวหนัง) และโรคเรื้อรัง และมีความร่วมมือกับโรงพยาบาลในสังกัดและกระทรวงสาธารณสุข เพื่อส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉิน ผู้ป่วยจิตเวช และมี Case Management ดูแลเป็นรายบุคคล รวมถึงมีการฟื้นฟูทักษะชีวิตและเตรียมความพร้อม ปรับทัศนคติ สร้างความมั่นใจ และฝึกวินัยการทำงานขั้นพื้นฐานก่อนเข้าสู่ตลาดแรงงาน ฝึกอาชีพระยะสั้นที่สอดคล้องกับตลาดแรงงาน โดยร่วมมือกับโรงเรียนฝึกอาชีพ กทม. และภาคเอกชน เพื่อรับผู้ผ่านการฝึกอาชีพเข้าทำงานจริง เช่น งานดูแลสวน งานทำความสะอาด พร้อมจัดระบบการติดตามการมีงานทำ
อย่างไรก็ตาม สำหรับการพิจารณาย้ายสถานที่ตั้งบ้านอิ่มใจออกจากพื้นที่ชุมชนเมือง เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น จากการวิเคราะห์ข้อดีและข้อจำกัดเชิงพื้นที่ พบว่า การย้ายจุดบริการทั้งหมดออกนอกเมืองในคราวเดียวอาจทำให้คนไร้บ้านปฏิเสธการเข้ารับบริการ เนื่องจากห่างไกลจากแหล่งสวัสดิการ แหล่งรายได้ และระบบขนส่งสาธารณะ ซึ่งจะส่งผลให้คนไร้บ้านกลับไปอาศัยในพื้นที่สาธารณะ จึงได้เสนอแนวทางการแบ่งการทำงาน เป็น 2 ระดับ ประกอบด้วย ระดับที่ 1 ศูนย์แรกรับและพักค้างฉุกเฉิน (คงไว้ในพื้นที่เมือง) โดยปรับลดขนาดให้กะทัดรัด ตั้งอยู่ใกล้จุดเชื่อมต่อขนส่งสาธารณะ ทำหน้าที่เป็นจุดคัดกรอง พักค้างระยะสั้น มีบริการอาหาร เพื่อดึงคนไร้บ้านออกจากทางเท้าและสวนสาธารณะได้ทันที และมีมาตรการควบคุมพื้นที่รอบข้างอย่างเข้มงวดเพื่อไม่ให้กระทบชุมชน และระดับที่ 2 จะประสานกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีศูนย์ฟื้นฟูและฝึกอาชีพระยะยาวในชานเมือง หรือต่างจังหวัด สำหรับรองรับผู้ผ่านการคัดกรองและสมัครใจเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูศักยภาพ ฝึกอาชีพ และบำบัดรักษาอย่างครบวงจร