หลายคนมีประสบการณ์ตื่นมาแล้วคอแห้ง จนรู้สึกอึดอัดและอยากดื่มน้ำทันที บางคนเป็นครั้งคราวก็ไม่น่ากังวลนัก แต่ถ้าเกิดขึ้นบ่อยทุกเช้า อาจมีสาเหตุที่ซ่อนอยู่และควรหาทางแก้ไข
สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด
สาเหตุอันดับหนึ่งของการตื่นมาแล้วคอแห้ง คือการหายใจทางปากขณะนอนหลับ ซึ่งอาจเกิดจากคัดจมูก ภูมิแพ้ หรือโครงสร้างทางเดินหายใจที่ทำให้หายใจทางจมูกได้ไม่สะดวก เมื่ออากาศผ่านปากโดยตรงตลอดคืน เยื่อเมือกในลำคอจะสูญเสียความชุ่มชื้นและทำให้รู้สึกแห้งผากเมื่อตื่น นอกจากนี้ความชื้นในห้องนอนที่ต่ำเกินไป โดยเฉพาะห้องที่เปิดแอร์ตลอดคืน ก็เป็นตัวการสำคัญเช่นกัน
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
หากคุณตื่นมาแล้วคอแห้งบ่อยมากและมีอาการร่วมอย่างปวดหัวตอนเช้า ง่วงนอนระหว่างวันแม้นอนครบชั่วโมง หรือมีคนบอกว่าคุณกรนหนักหรือหยุดหายใจช่วงสั้น ๆ ระหว่างนอน อาจเป็นสัญญาณของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือ Sleep Apnea ซึ่งเป็นภาวะที่ทางเดินหายใจถูกอุดกั้นชั่วคราว ร่างกายจึงพยายามหายใจทางปากแทน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
ดื่มน้ำน้อยและยาบางชนิดก็มีส่วน
การดื่มน้ำไม่เพียงพอในระหว่างวันทำให้ร่างกายเข้าสู่สภาวะขาดน้ำเล็กน้อยก่อนนอน และเมื่อผ่านการนอนหลับยาวอีก 6-8 ชั่วโมงโดยไม่ได้ดื่มน้ำเพิ่ม ก็ยิ่งทำให้ตื่นมาแล้วคอแห้งมากขึ้น นอกจากนี้ยาบางประเภทอย่างยาแก้แพ้ ยาลดความดัน และยาต้านซึมเศร้า มีผลข้างเคียงที่ทำให้ต่อมน้ำลายผลิตน้ำลายได้น้อยลง ส่งผลให้คอและปากแห้งทั้งกลางวันและกลางคืน
การสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ก่อนนอน
พฤติกรรมที่หลายคนไม่ได้เชื่อมโยงกับการตื่นมาแล้วคอแห้งคือการดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่ก่อนเข้านอน แอลกอฮอล์มีฤทธิ์ขับปัสสาวะและกดการทำงานของกล้ามเนื้อในลำคอ ทำให้ทางเดินหายใจแคบลงและเพิ่มโอกาสหายใจทางปากระหว่างนอน ส่วนควันบุหรี่ระคายเคืองเยื่อบุลำคอโดยตรง ทำให้เนื้อเยื่อบวมและแห้งได้ง่ายกว่าปกติ
เป็นบ่อย ๆ อันตรายไหม
การตื่นมาแล้วคอแห้งเป็นครั้งคราวมักไม่เป็นอันตราย แต่ถ้าเกิดขึ้นทุกเช้าติดต่อกันนานหลายสัปดาห์ควรสังเกตอาการร่วมด้วย หากมีแค่คอแห้งอย่างเดียวโดยไม่มีอาการอื่น อาจแก้ได้ด้วยการปรับพฤติกรรม แต่หากมีอาการปวดหัว เหนื่อยล้าผิดปกติ หรือสังเกตเห็นว่านอนกรนหนัก ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาภาวะ Sleep Apnea ซึ่งหากปล่อยไว้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและความดันโลหิตสูงในระยะยาว
วิธีบรรเทาเบื้องต้น
สิ่งที่ช่วยได้ทันทีสำหรับคนที่ตื่นมาแล้วคอแห้งเป็นประจำ ได้แก่ การวางเครื่องเพิ่มความชื้นในห้องนอน ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวันและดื่มน้ำก่อนนอนสักแก้ว หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และคาเฟอีนในช่วงเย็น และลองใช้แผ่นเทปปิดปากขณะนอนสำหรับผู้ที่รู้ตัวว่าหายใจทางปาก แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนลองวิธีนี้หากมีปัญหาทางเดินหายใจอยู่แล้ว