ข่าวประชาสัมพันธ์ Press Releases ข่าวย้อนหลัง หัวข้อข่าว บลอก

มัคคุเทศน์จิ๋ว…ก้าวที่กล้าของละอ่อนบ้านผาแตก

ข่าวประชาสัมพันธ์ทั่วไป วันอังคารที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๙ ๑๖:๕๗ น.
ขนาดตัวอักษร: ใหญ่ กลาง เล็ก

เมื่อวันเชียงใหม่ไร้ฝน ทีมวิจัยบ้านผาแตกรวมตัวกันจัดกิจกรรมการพัฒนาศักยภาพ “นักสื่อความหมายท้องถิ่น” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัย การศึกษารูปแบบการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน บ้านผาแตก ต.สบเปิง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่   ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) สำนักงานภาค

กิจกรรมดังกล่าว เป็นการนำเอากลุ่มเด็กกว่า 20 ชีวิตที่สนใจและต้องการพัฒนาตนเองให้เป็น “นักสื่อความหมายที่ดี”   เพื่อรองรับการท่องเที่ยวที่จะเกิดขึ้นในชุมชนวันข้างหน้า   โดยมีคนรุ่นใหญ่ที่นำโดย   พ่อ แม่ พี่ น้อง ลุง ป้า น้า อา มาร่วมเป็นวิทยากรถ่ายทอความรู้แก่เด็ก   ๆ   ไม่ว่าจะเป็น อบต. สุคำ   ลุงจักร กินีสิ กูรูด้านนก   รวมทั้งพี่ ๆ จาก เครือข่ายการประสานงานการท่องเที่ยวโดยชุมชน จาก สกว.สำนักงานภาค

สำหรับบ้านผาแตก เป็นชุมชนปกาเกอะญอ (กะเหรี่ยง) ตั้งอยู่ในพื้นที่โครงการหลวงแม่หลอด ซึ่งเป็นพื้นที่ศักยภาพทางการท่องเที่ยวอีกแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ ด้วยความที่บ้านผาแตกตั้งอยู่ในโครงการหลวง มีน้ำตกหมอกฟ้าเป็นแรงดึงดูดนักท่องเที่ยว   และบ่อยครั้งที่นักท่องเที่ยวมักเดินทางเข้าไปในหมู่บ้านเพื่อเยี่ยมชมวิถีชีวิตของขนเผ่าปกาเกอะญอ   ชาวบ้านเห็นว่าน่าจะเป็นช่องทางหนึ่งในการสร้างรายได้ให้แก่หมู่บ้าน จึงพยามหารูปแบบในการจัดการท่องเที่ยวที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของชุมชน

ที่ผ่านมามีการจัดกิจกรรมที่หลากหลาย ทั้งการค้นหาศักยภาพทางด้านการท่องเที่ยวของชุมชน การค้นหาองค์ความรู้และภูมิปัญหาของกะเหรี่ยงที่เอื้อต่อการนำมาพัฒนาต่อในด้านการท่องเที่ยว   ซึ่งสาระสำคัญคือการเปิดโอกาสให้ชาวบ้านในชุมชนได้ทบทวนถึงรูปแบบวัฒนธรรม พิธีกรรมดั้งเดิมของชนเผ่า ที่สามารถนำมาปรับใช้กับสภาพสังคมในปัจจุบัน...

นั่นคือที่มาของโครงการวิจัยเพื่อหารูปแบบทางการท่องเที่ยวของบ้านผาแตก...

เมื่อผู้ใหญ่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงในการฟื้นองค์ความรู้ .... เด็ก ๆ ย่อมต้องมีหน้าที่ได้รับการถ่ายทอดและสืบต่อ   รวมทั้งธำรงและรักษาและสืบทอดเพื่อส่งต่อยังคนรุ่นต่อ ๆ ไป...

ความน่ารักของเด็ก ๆ ทำให้การเริ่มต้นของกิจกรรมเต็มไปด้วยรอยยิ้ม....พะตี่ (ลุง) จักร กินีสี ผู้เชี่ยวชาญการดูนกถามเด็ก ๆ ว่า...

“ตัวแค่นี้...จะพานักท่องเที่ยวไปเที่ยวได้มั้ยเนี่ย”

“ได้แน่นอนครับ ไม่หลงทางแน่นอน เพราะผมเดินมาตั้งแต่เกิด”   น้องไมค์   ตอบลุงจักรอย่างฉะฉาน แต่เมื่อเดินมาถึงลำธาร   ว่าที่มัคคุเทศตัวน้อย ซึ่งตามหลักการจะต้องเป็นฝ่ายดูแล และช่วยเหลือนักท่องเที่ยว   กลับถูกลุงจักรที่วันนี้เป็นทั้งวิทยากรฝึกอบรม และเป็นนักท่องเที่ยวอุ้มขึ้นเอวเพื่อข้ามลำห้วย

“ทำไป ทำมานักท่องเที่ยวต้องมาดูแลไกด์ซะแล้ว...”

ลุงจักร บอกเด็ก ๆ ว่านักสื่อความหมายที่ดีต้องรู้ว่าบ้านเรามีอะไรบ้างที่คิดว่าเป็นจุดสำคัญ   ต้องรู้จักและชำนาญเส้นทาง รู้จักการอธิบายหรือการเล่าเรื่องให้แก่นักท่องเที่ยวกับสิ่งที่พบเห็นระหว่างทาง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องต้นไม้ หรือภูเขา

สำหรับบ้านผาแตก   กิจกรรมของงานวิจัยในช่วงแรก ๆ ได้กำหนดเส้นทางสำหรับนักท่องเที่ยวไว้ 2 เส้นทาง   คือเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมรอบชุมชน   เส้นทางเดินป่าศึกษาธรรมชาติของชุมชนทั้งซึ่ง   2 เส้นทาง มีจุดสนใจที่สำคัญหลายจุด อาทิ   ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์   หินกลางบ้าน ผายอง ผาดำ ป่าเดปอ   จอมปลวก ต้นไม้ของฮีโข่ รวมทั้งการทำไร่หมุนเวียนซึ่งทั้งหมดจะแทรกความเชื่อของชาวบ้านกับสิ่งเหล่านั้นไว้ด้วยกัน

และจุดแรกที่นักสื่อความหมายในชุมชนต้องเรียนรู้คือ “ก้อนหินกลางบ้าน” โดยที่ไม่ต้องปล่อยให้ วิทยากร ซึ่งคนนอกชุมชนสงสัยว่าชาวบ้านผาแตกผูกพันกับหินก้อนนี้อย่างไร เสียงเจื้อยแจ้วของน้องเฟิร์น ก็ดังขึ้น….

“หินก้อนนี้เป็นหินศักดิ์สิทธิ์ พวกเราเชื่อว่าถ้าใครไม่สบายต้องมาทำพิธีที่ก้อนหินนี้   และทุก ๆ ปีจะมีการทำพิธีรดน้ำแบบชาวเหนือด้วยการใช้น้ำส้มป่อยมารดน้ำเหมือนสรงน้ำแบบชาวเหนือนั่นแหละค่ะ” น้องเฟิร์นบอก พร้อม ๆ กับส่งเสียงไล่เพื่อน ๆ ผู้ชายที่กำลังปีนขึ้นไปบนก้อนหินให้ลงมา เพราะถือว่าเป็นการกระทำที่เป็นการลบหลู่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชุมชน

ออกจากหินกลางบ้าน ก็เริ่มต้นเดินทางเข้าสู่ป่า ซึ้งจุดหมายถัดไปคือ   ป่าเดปอ

สำหรับ “ป่าเดปอ” หรือ “ป่าสะดือ” เป็นสถานที่ที่ปกาเกอะญอจะนำเอา “รก” หรือ สายสะดือของเด็กเกิดใหม่มาผูกไว้กับต้นไม้ในป่า   เพื่อให้ขวัญของเด็กคนนั้นมีต้นไม้ช่วยคุ้มครองให้อยู่เย็นเป็นสุข   เป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความผูกพันของคนกะเหรี่ยงกับป่า   แต่เด็กสมัยใหม่ อย่าง เฟิร์น โบว์   และเพื่อน ๆ อีกหลายต่อหลายคนไม่มีต้นไม้เป็นของตัวเอง เพราะเด็ก ๆ เหล่านี้ส้าวนใหญ่จะเกิดที่โรงพยาบาล สายสะดือจึงถูกเก็บไว้ที่โรงพยาบาล

แต่กระนั้นก็ตาม ความเชื่อ และความผูกพันของเด็ก ๆ กับป่า ก็ไม่ได้ลดลงแต่อย่างใด   เพราะในขณะที่ผู้ใหญ่เล่าเรื่องราวของ “ป่าเดปอ” เด็ก ๆ หลายคนบันทึกความรู้เหล่านั้นลงในสมุดเล่มเล็ก ๆ เพื่อจะนำไปบอกเล่าแก่นักท่องเที่ยวต่อไป

ถัดจากป่าเดปอ   ทั้งนักท่องเที่ยวและมัคคุเทศก์ฝึกหัดก็เดินลึกไปเรื่อย ๆ เพื่อไปชมผายอง ผาดำ ซึ่งต้องผ่านไร่หมุนเวียนของชาวบ้าน....พะตีจักร จึงชี้ชวนให้เด็ก ๆ ดูว่า...ต้นข้าวกำลังตั้งท้อง

“พะตี่ พะตี่   ต้นข้าวที่พะตี่ว่ากำลังตั้งท้องหนะ มันตั้งท้องกับใคร แล้วท้องได้ไงเนี่ย   ???” ไมค์” และ “ณัฐ”   เด็กช่างพูดช่างถามประจำกลุ่มถามด้วยความสงสัย

พะตีจักร อึ้งไปชั่วขณะ แต่ก็ต้องหาเหตุผลมาอธิบายให้เด็กรุ่นใหม่เข้าใจคำว่า ข้าวตั้งท้อง ว่าเป็นอย่างไร

เดินไปได้ซักพักเด็ก ๆ ก็พากันไปหาแตงในไร่ข้าว บางคนเดินไปเก็บมะเฟือง   บางคนเดินไปเก็บฝรั่ง เด็ก ๆ รู้ดีว่า ในยามกระหายน้ำ พวกเขาจะใช้ผลไม้ชนิดไหนมาช่วยดับร้อน และดับกระหาย

“เด็ก ๆ เขารู้จักป่า และเรื่องราวของป่า รู้ว่าจะดำเนินชีวิตแบบไหน เพราะพวกเขาต้องตามพ่อ และแม่ไปไร ไปสวนบ่อย ๆ อยู่แล้ว ... ความรู้บางอย่างอาศัยเอาจากความสนใจของตัวเด็กเอง หรือไม่ก็อาศัยจากการจำ   อย่างพวกผลไม้ในป่า ก็จำเอาว่าอันไหนกินได้ อันไหนกินไม่ได้..นี่คือสิ่งที่ติดตัวเด็ก ๆ ... ส่วนการฝึกอบรม คือการ   ทำให้เด็ก ๆ มีความสามารถในการเล่าเรื่อง และนำเอาความรู้ที่มีอยู่นำออกมาถ่ายทอดอย่างเป็นระบบ เพื่อให้นักท่องเที่ยวเกิดความประทับใจ”

หลังจากทดลองเดินท่องเที่ยวในเส้นทางท่องเที่ยวที่กำหนดไว้แล้ว   กิจกรรมต่อมาคือการให้เด็ก ๆ ได้มาตั้งวงสรุปสิ่งที่เรียนรู้เพื่อการเป็นนักสื่อความมายที่ดี โดยมี พะตี   สุรสิทธิ์   ดลใจไพรวัลย์   จากบ้านผาหมอน ดอยอินทนนท์มาเป็นวิทยากรดำเนินรายการ

“การเป็นนักสื่อความหมายที่ดีเป็นอย่างไร”   พะตีสุรสิทธิ์ถาม
“ต้องเป็นเด็กดี เชื่อฟังพ่อแม่ ไม่ดื้อ”   น้องไมค์ตอบก่อนเพื่อน
“ต้องช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน”   น้องเฟิร์น เสริม
“ต้องขยันเรียน และขยันอ่านหนังสือต่างหาก” น้องณัฐ พูดขึ้นมาบ้าง

คำตอบของเด็ก เล่นเอาผู้ใหญ่ขำกลิ้ง   พร้อม ๆ เสียงซุบซิบ....ตกลงเรามาอบรมเรื่องอะไรกัน...พะตีสุรสิทธิ์ ตั้งคำถามใหม่   คราวนี้หวังว่าเข้าเป้าแน่ ...

“ต้องปฏิบัติตัวอย่างไรเมื่อต้องพานักท่องเที่ยวไปเที่ยวในป่า”

หลายคนแย่งกันตอบทันที “ ต้องแต่งกายสุภาพ เรียบร้อย ต้องไม่ส่งเสียงดัง ห้ามทิ้งขยะ ห้ามจับปลา ห้ามตัดต้นไม้ ห้าม... ห้าม ... ห้ามเดินจับมือกัน เพราะผิดประเพณีของกะเหรี่ยง....”

“แล้วถ้านักท่องเที่ยวต้องเดินข้ามน้ำหละ แล้วพวกเราไม่ช่วยโดยการจูงมือ แล้วจะให้ทำยังไง”   ผู้ใหญ่นอกวงตะโกนถาม

เด็ก ๆ ได้แต่ยิ้ม.....แต่ปราศจากคำตอบ

แต่พอถามถึงความกลัวหรือสิ่งที่ต้องพัฒนาในการเป็นนักสื่อความหมายนั้นมีอะไรบ้าง เด็ก ๆ กลับคิดและตอบได้อย่างผู้ใหญ่ เพราะหลายตอบตรงกันคือ กลัวเล่าเรื่องต้นไม้ป่าให้นักท่องเที่ยวฟังไม่ถูกต้อง กลัวการสื่อภาษาและความหมาย เพราะบางคนยังไม่กล้าพูด บางคนกลัวพูดผิด หลายคนบอกว่าพาเดินได้สบายอยู่แล้ว แต่กลัวว่าจะให้ความรู้กับนักท่องเที่ยวได้อย่างไม่ครบถ้วนและถูกต้อง

แต่ “ความกลัว”   ก็มิได้ทำให้เด็ก ๆ แห่งบ้านผาแตกย่อท้อแต่อย่างได ... เพราะหลังสรุปบทเรียนจากสิ่งที่เรียนรู้....เด็ก ๆ หลายคนบอกตรงกันว่า

“ต้องมาสอนพวกหนูอีก...พวกหนูจะได้เก่ง ๆ ”
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมติดต่อ
ฝ่ายประชาสัมพันธ์   สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
โทร.0-2270-1350-4   ต่อ 0   email : pr@pr-trf.net

ขนาดตัวอักษร: ใหญ่ กลาง เล็ก

ข่าวประชาสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้อง

มรภ.สงขลา วท.สตูล วิจัยจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน เปิดเวทีฟังเสียงภาคีเครือข่าย 5 จว.ใต้-4 รัฐมาเลเซีย

มรภ.สงขลา วิทยาเขตสตูล เปิดเวทีเทียบเชิญภาคีเครือข่าย แลกเปลี่ยนความเห็นงานวิจัย การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ 4 รัฐ มาเลเซีย ดร.นราวดี บัวขวัญ รักษาการหัวหน้าสำนักงานวิทยาเขตสตูล มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา (มรภ.สงขลา)...

คีรีโวยาจชวนคุณร่วมลุ้นรับที่พักฟรีและประสบการณ์ดีๆรับปีใหม่

บริษัท คีรี โวยาจ จำกัดบริษัทตัวแทนด้านการจัดการท่องเที่ยวที่บริหารงานโดยทีมงานที่มีประสบการณ์ในการนำเที่ยวกว่า 20 ปีเชิญชวนผู้รักการท่องเที่ยวร่วมตอบแบบสอบถาม เพื่อลุ้นรับรางวัลที่พักสุดเก๋ หรือ ดินเนอร์สุดหรู มูลค่ากว่า 17,800 บาท...

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ขอเชิญร่วมงาน “ท่องเที่ยวสดใส ใส่ใจสิ่งแวดล้อม” กับโครงการปฏิญญารักษาสิ่งแวดล้อม เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

ในงานพบ การเสวนา “ก้าวสีเขียวเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนวาระของคนทั้งชาติ ” กับแขกรับเชิญ อาทิ คุณสุชาดา ยุวบูรณ์ โรส การ์เด้น ริเวอร์ไซด์ คุณพจนา สวนศรี การท่องเที่ยวโดยชุมชน Community - Based Tourism , คุณวริสร รักษ์พันธ์...

หัวข้อข่าวที่เกี่ยวข้อง

หัวข้อข่าวยอดนิยม

กรมสรรพากร ธนาคารกรุงเทพ ธนาคารกรุงไทย ธนาคารออมสิน ไปรษณีย์ไทย การบินไทย ธนาคารกสิกรไทย hotmai เพียวริคุ jobbkk ธนาคารไทยพาณิชย์ คาราบาว ดีแทค ไทยพาณิชย์ แจ่มใส เมเจอร์ ธนาคารอาคารสงเคราะห์ 12car กรุงไทย ธนาคารกรุงศรีอยุธยา กระทรวงสาธารณสุข การรถไฟแห่งประเทศไทย มิตซูบิชิ เมืองทอง ธนาคารทหารไทย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ซัมซุง มาม่า วันทูคอล ธนาคารแห่งประเทศไทย กระทรวงพาณิชย์ เวลาประเทศไทย ปตท ธอส บิ๊กซี กรมอุตุ กรมศุลกากร แม็คโคร ธนาคารกรุงศรี กระทรวงการคลัง